احکام اموات

1.در صورتی که مقامات رسمی آن کشور برای دفن میت در آنجا اقداماتی بکنند که تعدی و بی حرمتی به جسد میت باشد یا اینکه دفن میت را در قبرستان غیرمسلمین لازم بدانند یا اینکه برای دفن میت در آنجا هزینه ی گزاف و زیادی را مطالبه کنند، انتقال میت از آن کشور جایز است.
2. به طور کلی گفتنی است که در صورتی که دفن میت در کشور دیگر موجب مخالفت با برخی از مقررات شرعی در رابطه با میت باشد، به گونه ای که این مخالفت با قواعد شرعی در یک طرف و تصرف در بدن میت در طرف دیگر قرار گرفته و شخص ناچار به ارتکاب یکی از دو طرف باشد، انتقال جسد جایز خواهد بود.
3. بلکه می توان گفت که به صورت مطلق جواز انتقال میت بعید نیست.(یعنی حتی اگر دفن در آن کشور موجب مخالفت با مقررات شرعی نباشد)، به این خاطر که اینگونه کشور ها از دید شرعی، سرزمین ظلمه به حساب می آیند که دفن میت در آنجا موجب وحشت و عذاب برای میت است. درحالی که از مجموع ادله ی شرعی وارد شده اینگونه برداشت می شود که دفن میت در سرزمین اسلام و ایمان موجب راحتی میت است. مخصوصا اگر میت در شهر ها و مکان های مقدس دفن شود.

1. در اهدایِ ثوابِ اعمال بین زنده و مُرده تفاوتی نیست. ثواب اعمال را، هم به افراد زنده و هم به افراد مُرده می‌توان اهدا کرد.
2. اگر احتمال بدهید که متوفی روزۀ قضا بر گردنش است، بهتر است نیابةً از طرف او روزه بگیرید، ولی اگر می‌دانید روزه‌ای بر گردنش نیست، غالباً اهدای ثواب بهتر است.
3. در روایت وارد شده‌است که، بر خلاف اهدای عمل به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) و اهل‌بیت ایشان (علیهم‌السلام)، انسان نباید همۀ اعمالش را به پدر و مادرش ببخشد، بلکه باید قسمتی از اعمال را به آن‌ها اهدا کند. اهدای همۀ اعمال به پیامبر و اهل‌بیت اشکالی ندارد.

۱. بنا‌بر نظر برخی از قدما که مطابق مختار ما نیز هست، در قضای نماز و روزه و حج و دیگر عبادات از سوی میت، بین پدر و مادر تفاوتی نیست. میت اعم از این‌که پدر یا مادر وارث باشد یا فرزند وارث یا بردار یا خواهر یا عموی یا دایی وارث باشد، یعنی هر میتی که وارثی دارد، اعم از این‌که وارث او از طبقۀ اول ارث باشد یا از طبقۀ دوم ارث باشد یا از طبقۀ سوم ارث باشد، [باید دیون شرعی او، مانند نماز و روزه و حج و…، به جا آورده شوند]، زیرا دیون شرعی میت مانند دیون مالی او هستند و در‌نتیجه هزینۀ قضای آن‌ها باید از اصل ما‌ترک خارج شود. به سخن دیگر، عبادت‌هایی را که میت به جا نیاورده و در ذمۀ او باقی مانده‌است، مانند نماز و روزه و حج، دِیْن محسوب می‌شوند و باید از طرف او قضا شوند و هزینۀ قضای آن‌ها باید از اصل ما‌ترک خارج شود، مگر این‌که یکی از وراث میت یا یکی از ارحام و بستگان او یا شخصی بیگانه تبرعاً و بدون گرفتن هزینه‌ای دیون شرعی او را قضا و ذمۀ میت را فارغ کند و در‌نتیجه نیازی به خارج کردن هزینۀ قضا از ما‌ترک نباشد.
۲. به جا آوردن دیون شرعی میت و تفریغ ذمۀ او از دیون شرعی مسئولیتی است بر عهدۀ پسر بزرگ، زیرا پسر بزرگ ولیّ میت است. [از این نکته به‌دست می‌آید] تفریغ ذمۀ میت از دیون شرعی به پسر بزرگ اختصاص ندارد، بلکه وظیفه و مسئولیتی بر عهدۀ ولیّ میت است و پسر بزرگ، چون ولیّ او است، باید دیون شرعی او را به جا آورد. بر‌اساس این، ولیّ میت مطلقاً، اعم از این‌که پسر بزرگ میت باشد یا پدر میت باشد یا برادر بزرگ میت باشد یا یکی از ارحام میت باشد، باید به تأدیۀ دیون شرعی میت قیام کند.
۳. [با چشم‌پوشی از مبنای مختار ما]، دید‌گاه مشهور در این باره این است قضایِ دیونِ شرعیِ پدر واجب است، ولی قضایِ دیونِ شرعیِ مادر واجب نیست و دلیل این سخن نَسَب و عصبیت مادر است. نسب مادر به خانواده و عشیره‌اش است و آن‌ها عاقلۀ او هستند، نه پسر بزرگ او.

از زمانی که سکته کرده و از هوش رفته‌است، قضا لازم نیست.

با توجه به اضطراری که در سؤال گفته شده‌است، غسل جبیره‌ای میت جایز است و می‌توان میت را با وجود پانسمان در گردنش دفن کرد.

1. نقل جسد به یکی از شهر‌های مقدس جایز است.
2. البته باید مدت دفن و… را به کسانی که در امر تدفین و تشییع تخصص دارند و می‌دانند در چه مدتی بدن به چه حالتی در می‌آید، بگویند و از آن‌ها احوال جسد و وضعیت جنازه را جویا شوند و در‌صورت عدم هتک حرمت میت، به انتقال جسد اقدام کنند.

1. نماز‌های میت باید با نیت «قضای آن‌چه در ذمۀ میت بوده‌است احتیاطاً» باشد.
2. خواندن نماز به‌نیابت از میت، به‌صورت جماعت، جایز است، به شرطی که نماز‌ها‌[یی که دو نفر نیت می‌کنند] و روز‌های آن نماز‌ها مختلف باشند، [یعنی هر دو آن‌ها (امام و مأموم) یک نمازِ یک تاریخِ معین را نخوانند].

اگر رکن نماز ترک شده باشد یا صحیح به جا آورده نشده باشد، قضای نماز واجب است، اعم از این‌که نماز را میت خوانده باشد یا وارث از طرف میت خوانده باشد.

به همان وضعيت كه هست غسل مي دهند (مانند غسل جبيره است)

اگر انتقال و دفن میت طوری انجام شود که به هتک حرمت میت منجر نشود، انتقال و دفن در بلاد مسلمان جایز است و برای دانستن این‌که چگونه می‌توان جسد را منتقل کرد که هتک حرمت پیش نیاید، باید از افراد خبرۀ در این باره کمک گرفت.

۱. اعمال انسان که به سبب آن پاداش یا عقاب می‌بیند، منحصر به مباشرت نیست، بلکه شامل اعمالی است که به‌واسطهٔ سبب‌سازی انجام می‌گیرد، مانند انسانی زنده – مانند پيرمردی ناتوان از انجام حج – که به جهت داشتن مال و استطاعت مالی، کسی را نایب خود برای حج قرار می‌دهد.

۲. عبادت به نیابت از اموات نیز غالباً از مواردی است که میّت خود در آن سبب‌سازی کرده و در نتیجه، از اعمال او به واسطه به شمار می‌آید.

۳. زیرا نایب یا از خویشان میّت است، یا از دوستان و آشنایان او، یا اجیری است که توسط یکی از آن‌ها برای انجام عمل اجیر شده، و در هر دو صورت، رابطه‌ای که بین میّت و نایب برقرار شده، میّت در ایجاد آن نقش داشته است.

۴. این نکته در حدیث نبوی نیز آمده است، آنجا که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمود:
«إِذَا مَاتَ الرَّجُلُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، وَعِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، وَوَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»
یعنی اعمالی که به واسطهٔ سبب‌سازی انجام می‌شوند، در شمار اعمال میّت ثبت می‌گردند.

۵. همچنین نظیر این معنا در فرمایش پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله آمده است:
«مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ»

۱. عمل به وصیت او جایز است، بلکه در تجهیز او به روش مذهب ایمان، واجب می‌باشد.

۲. اما دفن در قبرستان مؤمنان، تابع نوع وقف قبرستان است؛ این‌که آیا مخصوص آنان وقف شده است یا شامل سایر مسلمانان نیز می‌شود.