پرسش: آیا میتوان حکم شرعی یا قاعدهای فقهی را از مضامین اشعاری که نزد معصوم خوانده شدهاست استنباط کرد؟ آیا تقریر معصوم دربارۀ اشعاری که نزد معصوم خوانده میشود جاری است؟ آیا میتوان از تأیید یا تعریف و اکرام معصوم نسبت به شاعر، دریافت که مضمون شعر موردپذیرش معصوم است و درنتیجه از آن حکم شرعی یا قاعدهای فقهی را به دست آورد؟ برای مثال، دعبل خزائی در نزد معصوم قصیدهای خواند که از ابیات آن این است: افاطم لو خلت الحسین مجدلا وقدمات عطشاناً بشط فرات اذا للطمت الخد فاطم عنده واجریت انهاراً علی الوجنات یعنی: ای فاطمه، اگر حسین را که بر خاک کربلا افتاده و کنار فرات تشنهلب جان داده را در خیالت تصور کنی بر گونۀ خود میزنی و نهرهای آب بر صورت خود جاری میکنی! آیا از «إذاً للطمت الخد» میتوان معنی و حد و مرز جزع را به دست آورد؟
1. اگر شرایط تقریر باشد، چنین برداشتی صحیح است، مثل مثالی که در سؤال مطرح شد یا در مواردی که قصائدی در نزد ائمه (علیهمالسلام) خوانده شده و ایشان به شاعر صله و ارمغانی دادهاند، مانند آنچه در قصیدهسرایی و قصیدهخوانی فرزدق و حمیری و دیگران اتفاق افتادهاست.
2. علامه امینی (رحمهالله) برای نشان دادن واقعۀ غدیر و اثبات آن به اشعار و قصائدی که در آن واقعه، توسط شعرای حاضر در آن، انشاد شدهاست، استناد کردهاست.
3. در روایات وارد شدهاست که پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) به حضرت رضا (علیهالسلام) فرمودهاست که پیروان و دوستداران خود را به حفظ قصیدۀ حمیری امر کن و هرکس قصیدۀ حمیری را حفظ کند چنان و چنین اجر و ثواب دارد.
4. از چیزهایی که گویای تحقق تقریر در این مورد است تصحیح مضامین برخی اشعار توسط معصومین (علیهمالسلام) است. معصومین (علیهمالسلام) نسبت به مضامین اشعار ساکت نمیماندند و اگر شعری مضمونی باطل و اشتباه میداشت، آن را تصحیح میکردند. برای مثال، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) در چندین مورد به تصحیح مضامین اشعار پرداختهاست.
