پرسش: شخصی را زمینی را به‌عنوان مسجد وقف کرد و مردم به مدت طولانی‌ای در آن‌جا نماز خواندند، ولی وقف از جهت قانونی و رسمی به مشکل خورد. آن مکان به‌لحاظ قانونی مسکونی بود و قانون مالک زمین (واقف) را ملزَم کرد که آن مکان را به خانۀ مسکونی تبدیل و از آن، استفادۀ مسکونی کند. مالک نیز مجبور شد آن مکان را به خانه تبدیل کند. اینک واقف چه تکلیفی دارد؟ آیا باید زمینی دیگر را بدل آن زمین به‌عنوان مسجد وقف کند؟
1. اختیار اموال غیر‌منقول، مانند زمین و امثال آن، که قانوناً به اسم شخص و مال آن شخص است، در گرو قانون است و مالک برای دخل و تصرف در آن و نیز برای ثبت کردن آن باید جهات قانونی را در نظر بگیرد به‌صورتی که اگر اقدامی و دخل و تصرف و ثبتنامی قانونی نباشد، شخص نسبت به آن اقدام، سلطه و سلطنت ندارد.
2. اگر وقف زمین به‌عنوان مسجد قانونی نباشد، پس اقباض که شرط تحقق وقف است، محقق نشده‌است.
3. منع قانونی از وقف به معنای ممانعت از اقباض است و اقباض شرط تحقق وقف است. پس در فرض سؤال، وقف محقق نشده‌است. وقتی وقف زمین به‌عنوان مسجد منع قانونی دارد، مجرد نماز خواندن در آن مکان به قصد و نیت مسجد بودن، نه به معنی قبض است و نه محقِّق آن.
4. بنا‌بر آن‌چه گذشت روشن می‌شود که وقف زمین به‌عنوان مسجد از ابتدا محقق نشده‌است و لازم نیست مالک [واقف در فرض سؤال] زمینی دیگر را به جای آن، به‌عنوان مسجد، وقف کند، هر‌چند وقف زمینی دیگر مطابق احتیاط مستحب است.