پرسش: مادر ما وصیت کرده‌است که خانه‌اش را برای ساختن مسجد وقف کنیم. با توجه به اینکه از سویی، ما توان مالی ساخت مسجد را نداریم و از سوی دیگر، وقف فقط یک‌سوم زمین خانه، به‌خاطر ملاحظات عملیاتی و قانونی، ممکن نیست، آیا وصیت یاد‌شده نافذ است و حتماً باید به آن عمل شود؟
1. وصیت وقتی نافذ و لازم‌الاجرا‌ست که به‌اندازۀ یک‌سومِ ما‌ترک [یا کم‌تر از آن] باشد.
2. اگر تنها دارایی میت یک خانه است و دارایی دیگر ندارد، وصیت به وقف برای مسجد، به‌اندازۀ یک‌سومِ آن خانه نافذ خواهد بود، نه بیش از آن، ولی اگر میت علاوه‌بر خانه، دارایی دیگری داشته باشد، وصیت به‌اندازۀ یک‌سومِ کل داراییِ میت نافذ خواهد بود.
3. اگر ساخت مسجد، حتی با کمک گرفتن از مردم و خیرین یا حتی با کمک گرفتن از ادارۀ اوقاف، ممکن نباشد، می‌توان مقداری از زمین مورد‌وصیت را، فروخت و با پول آن، زمین باقی‌مانده را ساخت.
راه دیگر برای اجرای وصیت این است که کل زمین وصیت‌شده فروخته شود و با پول حاصل از فروش زمین، در جایی ارزان‌تر، زمین خریداری شود و با باقی‌ماندۀ پول، مسجد ساخته شود.
به سخن دیگر، باید از هر راه ممکن، به وصیت عمل شود.
4. اگر احداث مسجد از هیچ راهی ممکن نباشد، اعم از اینکه ورثه تمکن مالی نداشته باشند و از دیگران نتوانند یاری بجویند یا در صورت داشتن تمکن مالی، راضی به هزینه کردن برای احداث مسجد نباشند یا به هر علت دیگری ساخت مسجد ممکن نباشد، در این صورت مبلغی به‌اندازۀ ارزش یک‌سومِ ما‌ترک باید در صدقۀ جاریه‌ای هزینه شود. برای مثال، با مبلغی به‌اندازۀ ارزش یک‌سومِ ما‌ترک می‌توان در احداث مسجدی دیگر یا در احداث حسینیه‌ای یا… مشارکت کرد.