پرسش: اعتبار این روایت تا چه اندازه است؟ از امام باقر(ع) روایت شده است: هنگامی که رسول خدا(ص) رحلت کرد، خاندان محمد(ع) شبی را به طولانی‌ترین شب گذراندند، تا آنجا که گمان کردند نه آسمانی بر آنان سایه خواهد افکند و نه زمینی آنان را در خود جای خواهد داد؛ زیرا رسول خدا(ص) نزدیکان و دوردستان را در راه خدا از خود رنجانده و در برابر آنان ایستاده بود. در همین حال، ناگهان شخصی نزد آنان آمد که او را نمی‌دیدند، ولی سخنانش را می‌شنیدند. گفت: «سلام و رحمت و برکات خدا بر شما ای اهل‌بیت! همانا در خداوند، تسلّی و آرامشی در برابر هر مصیبت، نجاتی از هر هلاکت و جبران و دست‌یافتنی برای آنچه از دست رفته است وجود دارد.»
۱. این روایت را شیخ کلینی در الکافی و علی بن اسباط در اصلِ خود، با اختلاف در طبقات سند، نقل کرده‌اند و چه‌بسا منابع دیگری نیز برای آن وجود داشته باشد.
۲. روایت، مشهور و شناخته‌شده است و سند آن در مجموع معتبر است؛ هرچند در پایان سند، به جهت وجود ارسال خفی از امام باقر(ع)، اشکال مختصری وجود دارد.
۳. اما کسانی که صحّت روایت را بر اساس متن نیز می‌پذیرند، مانند شیخ مفید، سید مرتضی، ابن ادریس و علمای متقدم، بر این باورند که محتوای آن با مجموعه ادله و شواهد تاریخی مطابقت دارد.
۴. این روایت به منزله زیارت جامعی است که در مجموع با زیارت جامعه کبیره هماهنگی دارد؛ بلکه در آن، جملات برجسته و متمایزی وجود دارد.
۵. متن کامل روایت چنین است:
در الکافی، چاپ اسلامی، جلد اول، صفحه ۴۴۶، حدیث ۱۹ آمده است:
حسین بن محمد اشعری، از معلّی بن محمد، از منصور بن عباس، از علی بن اسباط، از یعقوب بن سالم، از مردی، از امام باقر(ع) روایت می‌کند که فرمود:
«هنگامی که رسول خدا(ص) رحلت کرد، خاندان محمد(ع) شبی را به طولانی‌ترین شب گذراندند، تا آنجا که گمان کردند نه آسمانی بر آنان سایه خواهد افکند و نه زمینی آنان را در خود جای خواهد داد؛ زیرا رسول خدا(ص) نزدیکان و دوردستان را در راه خدا از خود رنجانده و در برابر آنان ایستاده بود.
در همین حال، شخصی نزد آنان آمد که او را نمی‌دیدند، ولی سخنانش را می‌شنیدند. گفت:
سلام و رحمت و برکات خدا بر شما ای اهل‌بیت! همانا در خداوند، تسلّی و آرامشی در برابر هر مصیبت، نجاتی از هر هلاکت و جبران و دست‌یافتنی برای آنچه از دست رفته است وجود دارد.
هر نفسی چشنده مرگ است و پاداش‌های شما به طور کامل در روز قیامت به شما داده خواهد شد. پس هر کس از آتش دور داشته شود و وارد بهشت گردد، به رستگاری رسیده است؛ و زندگی دنیا چیزی جز کالای فریبنده نیست.
خداوند شما را برگزیده، برتری داده و پاکیزه ساخته و شما را اهل‌بیت پیامبر خویش قرار داده است. علم خود را نزد شما به امانت سپرده و کتاب خویش را به شما میراث داده و شما را صندوق علم خود و عصای عزت خویش قرار داده است. برای شما از نور خود مثالی زده و شما را از لغزش مصون داشته و از فتنه‌ها ایمن ساخته است.
پس با تسلّی و آرامش الهی تسلّی یابید؛ زیرا خداوند رحمت خویش را از شما نگرفته و نعمت خود را از شما زایل نخواهد کرد. شما اهل خداوند عزوجل هستید؛ کسانی که به واسطه آنان نعمت کامل، پراکندگی جمع و کلمه متحد شده است.
شما اولیای او هستید؛ پس هر کس ولایت شما را بپذیرد، رستگار شده و هر کس حق شما را پایمال کند، نابود گشته است. محبت شما از سوی خداوند در کتاب او بر بندگان مؤمنش واجب شده است.
سپس خداوند، هرگاه بخواهد، بر یاری شما تواناست. پس در برابر فرجام امور شکیبا باشید؛ زیرا سرانجام همه امور به سوی خداوند بازمی‌گردد.
خداوند شما را به عنوان امانتی از پیامبرش پذیرفته و مؤمنانِ ولیّ خود را در زمین نزد شما به امانت سپرده است. پس هر کس امانت خود را ادا کند، خداوند صداقت او را به وی عطا خواهد کرد.
شما همان امانت سپرده‌شده هستید و محبت واجب و اطاعت فرض‌شده برای شماست.
رسول خدا(ص) رحلت کرده، در حالی که دین را برای شما کامل ساخته و راه خروج و نجات را برای شما بیان کرده است، به گونه‌ای که برای هیچ جاهلی عذری باقی نگذاشته است.
پس هر کس ندانسته باشد، یا خود را به نادانی زده باشد، یا انکار کرده باشد، یا فراموش کرده باشد، یا خود را به فراموشی زده باشد، حساب او بر عهده خداوند است.
خداوند در برآوردن نیازهای شما پشت و پناه شماست. شما را به خدا می‌سپارم و سلام بر شما باد.»
سپس از امام باقر(ع) پرسیدم: این تسلیت از جانب چه کسی برای آنان آمده بود؟
فرمود: از جانب خدای تبارک و تعالی.