۱. در قبر و برزخ از او صرف‌نظر می‌شود تا عقل و علمش به کمال برسد، سپس یا در برزخ یا در عوالم قیامت مورد امتحان قرار می‌گیرد.

۲. این امر بستگی به موطنی دارد که کمال عقل و علم او در آن تحقق پیدا می‌کند.

۳. حالِ همه مستضعفان از نظر فکری و علمی نیز همین‌گونه است.

۴. بنابراین، وارد بهشت نمی‌شود مگر پس از آنکه در امتحان موفق گردد.

۵. بله، قصور و استضعاف فکری و علمی درجاتی دارد؛ ازاین‌رو در اموری که در آن‌ها قاصر یا از نظر علمی یا فکری ضعیف است، از محاسبه او صرف‌نظر می‌شود.
اما در اموری که احکام بدیهی عقل، مانند زشتی ظلم و نیکی عدالت، و همچنین امور فطری در آن‌ها برای او تکامل یافته است، از او صرف‌نظر نمی‌شود بلکه در همان‌ها مورد حساب قرار می‌گیرد.

۶. پس حساب برای هر شخص امری نسبی است، با توجه به تفاوت درجات ادراک او از حیث قوت و ضعف، و نیز با توجه به موطن‌ها و عوالم مختلف.