پرسش: در کتاب مرآة العقول آمده است: حسین بن محمد اشعری و محمد بن یحیی هر دو، از احمد بن اسحاق، از سعدان بن مسلم، از معاویه بن عمار، از امام صادق (علیه‌السلام) درباره قول خدای متعال: «وَلِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها» (اعراف: 180) روایت کرده‌اند که فرمود: «ما به خدا سوگند همان نام‌های نیکوی الهی هستیم که خداوند از بندگان هیچ عملی را جز با شناخت ما نمی‌پذیرد.» ❓پرسش: اگر بنده‌ای با نام‌های ایشان تسبیح بگوید، مثلاً برای خود ذکری انتخاب کند و بگوید: «سبحان محمد المصطفى» یا «سبحان علی المرتضى» یا «سبحان الصديقة الكبرى»، آیا این عمل صحیح است یا در زمره غلو و خداسازی قرار می‌گیرد؟ خصوصاً که آیات زیادی وجود دارند که به تسبیح خداوند با نام‌هایش امر می‌کنند، مانند: «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى» (اعلی: 1). پرسش دوم: آیا جایز است که نام «الله» را بر امامان (علیهم‌السلام) اطلاق کرد از آن جهت که آنان نام‌های الهی هستند؟ ⬇️ 🖊پاسخ به سؤال اول: ۱- تسبیح مختص به خداوند متعال است. ۲- تسبیح برای خداوند به نام‌های او، با تسبیح برای نام‌های الهی تفاوت دارد. ۳- همچنین تسبیح برای نام‌های الهی با تسبیح برای نام‌های اهل‌بیت (علیهم‌السلام) تفاوت دارد. ۴- حقیقت این است که ذوات اهل‌بیت، نام‌های الهی هستند، نه اینکه نام‌های ایشان، نام‌های الهی باشند. ۵- علاوه بر این، مرتبه عالی آنان – یعنی نورانیتشان – نام‌های الهی محسوب می‌شود، نه مراتب نازل وجودی آنان. مرتبه عالی آنان، هنگامی که نام الهی باشد، صرفاً آیینه و نشانه و راهی به سوی خداست و هیچ ذات مستقلی برای آنان در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه آنان تنها بندگان مخلوق الهی هستند. به طور کلی، مباحث مربوط به نام‌های الهی بسیار پیچیده است و حتی برای خردمندان نیز محل اشتباه است. راه نجات و استقامت در این موضوع، پایبندی دقیق به آنچه در وحی وارد شده و پرهیز از هر آنچه که در وحی نیامده است. از همین رو، نام‌های الهی توقیفی هستند (یعنی تنها باید آن‌ها را از نصوص دینی دریافت کرد).
همان‌گونه که در پاسخ اول گفته شد، اینکه آنان نام‌های الهی هستند به این معنا نیست که نام‌های الهی متعلق به آنان باشد، بلکه نام‌های نیکو مخصوص خداوند است، و آنان برای خداوند به عنوان نام‌های الهی معنا می‌یابند، نه اینکه نام‌های الهی به آن‌ها تعلق داشته باشد.
آنان مخلوق و تحت ربوبیت الهی هستند و این‌گونه نیست که نام‌های نیکوی الهی متعلق به آنان باشد، بلکه آنان برای خداوند هستند.
همان‌طور که اشاره شد، مباحث مربوط به نام‌های الهی بسیار پیچیده است و باید به نصوص وحیانی به طور دقیق پایبند بود و از اجتهادهای شخصی که به انحراف می‌انجامد پرهیز کرد.
به همین دلیل، نام‌های الهی توقیفی هستند و در روایات از آنان نقل شده است: «بگویید آنچه ما می‌گوییم و نگویید آنچه ما نگفته‌ایم.»
اگر در احکام فروع دین، عقل بشری به‌تنهایی نمی‌تواند به احکام الهی دست یابد، پس در اصول دین چگونه می‌تواند بدون هدایت وحی، حقیقت را درک کند؟
البته این سخن به معنای نفی حجیت عقل در فهم نیست، بلکه به این معناست که عقل انسانی برای هدایت به آموزه‌های وحی نیاز دارد و وحی در مقام معلم است و عقل، متعلم.