پرسش: اختلافهای جدی بین زوج و زوجه، در زندگی مشترک، امری ممکن است و خانوادههای زیادی، بعد از شروع زندگی مشترک، به مشکل برمیخورند و برخی از آنها از همدیگر طلاق میگیرند. همیشه در ابتدای رابطهها، عشق و علاقه و محبت وجود دارد و بر پایۀ آن عشق و علاقه، زندگی مشترک تشکیل میشود، ولی در ادامۀ رابطه، گاهی زوجین به مشکل برمیخورند و بینشان اختلاف میافتد [و معمولاً زوجه در این اختلافها و کشمکشها، موردظلم قرار میگیرد و به حق و حقوق خود نمیرسد.] در بسیاری از خانوادهها، شاهد این اختلافها و بگومگوها و ظلم و ستمها در حق زوجه هستیم. از نظر من، اگر برخی شروط در عقد ازدواج مطرح شود، حق و حقوق زوجه تضمین میشود و درصورت بروز اختلاف بین زوج و زوجه، زوجه به حق خود میرسد و موردظلم و ستم و آزار و اذیت قرار نمیگیرد. برخی از شروط تضمینکنندۀ حقوق زوجه از این قرار است: أ. دادن حق طلاق به زوجه تا زوجه بتواند در مواردی که با زوج به اختلاف شدیدی برخورد طلاق بگیرد؛ ب. لزومِ کسبِ رضایتِ کتبی از زوجه برایِ ازدواجِ دومِ زوج تا زوج نتواند بدون رضایت و موافقت زوجه زن دوم اختیار کند؛ ج. تأمین منزل مستقل و مجزا برای زندگی مشترک. آیا در عقد ازدواج میتوان این موارد و مواردی از این دست را شرط کرد؟
1. تفویض حق طلاق به زوجه و شرط آن در عقد نکاح صحیح نیست، ولی اشتراط وکالت از طرف زوج برای زوجه در امر طلاق صحیح است، [یعنی زوج نمیتواند حق طلاق را به زوجه تفویض کند و زوجه حق طلاق داشته باشد، ولی میتواند أ. زوجه را از طرف خودش، وکیل در امر طلاق کند و بگوید در فلان شرائط و مواقع، شما وکیل من در امر طلاق هستی و ب. وکیل بودن زوجه را در متن عقد نکاح شرط کند].
با شرط وکالت در امر طلاق، زوجه میتواند با محقق شدن شرائط گفتهشده در عقد ازدواج از زوج طلاق بگیرد.
شرطِ وکالت زوجه برای طلاق در شرائطی خاص، از نظر حضرت آیتالله خوئی (رحمهالله)، شرطی لازم است و زوج بعداً نمیتواند زوجه را از وکالت عزل کند، ولی از نظر ما، چنین شرطی لازم نیست و زوج میتواند وکالت طلاق را فسخ و زوجه را از وکالت عزل کند. البته زوج هنگام عقد نکاح، تعهد کردهاست که به شرط یادشده (وکالت زوجه) وفادار بماند و مطابق آن عمل کند و درنتیجه با عزل زوجه از وکالت، زوج از عهد و پیمان خود تخلف کرده و مرتکب گناه شدهاست.
2. اگر شرطِ دومِ یادشده به این منظور است که زوج بدون اجازه و رضایت زوجه، حق ازدواج نداشته باشد و نتواند دومرتبه ازدواج کند، چنین شرطی صحیح و لازمالوفا نیست.
3. اما شرط سوم شرطی صحیح است و میتوان آن را در عقد شرط کرد. البته بدون آن شرط نیز زوج مؤظف است منزلی مستقل برای زندگی زوجه مهیا کند.
