#٢٨٥٨
پرسش: ن مالی را به صرافیای دادم و گفتم این مال را در نزد خود داشته باش و با آن کار کن و درقبال آن، هرقدر سود به من میدهی بده، یعنی من مال را در نزد او گذاشتم و با او عقد و قراردادی شرعی اعم از مضاربه و غیر آن نبستم و درنتیجه معاملۀ ما عنوانی شرعی ندارد. بعد از دو سال، کل مبلغی را که به صرافی داده بودم پس گرفتم و صرافی برای این مدت، سودی بیش از رأسالمال (مبلغی که به صرافی داده بودم) به من داد. اینک از این ماجرا پنج سال گذشتهاست و با توجه به اینکه برخی معاملههای صرافیها ربوی است، الان میخواهم مال خود را از مال حرام و ربوی پاک کنم و سودهای اضافی و ربویای را که صرافی به من دادهاست برگردانم. اینک سؤال من این است که آیا سودهای ربوی را به خود تاجر و صاحب صرافی برگردانم یا سودها را مجهولالمالک حساب کنم و صدقه دهم؟
پاسخ:
1. سودهای گرفتهشده ربوی و حرام است. 2. اگر همۀ معاملات صرافی ربوی نیست، بلکه برخی معاملهها ربوی و برخی صحیح و شرعی است، چنانچه مفروض سؤال نیز همین است، در این صورت باید سودها به صاحب صرافی برگردانده شوند. 3. البته اگر صاحب صرافی پول را پس نگیرد و ذمۀ شخص را تبرئه کند و بگوید هدیهای از طرف او است درقبال قرضی که داده بود، در این صورت [گرفتن سود اشکالی ندارد و] ذمۀ شخص تبرئه میشود. روشن است که در این صورت [اشکال نداشتن اخذ سود و] تبرئه شدن ذمه از باب وفا به شرط ربوی نیست. 4. اگر بیشتر یا حتی همۀ معاملات صرافی ربوی باشد، این حکم تغییر نمیکند و حکم همان است، زیرا اصل قرض دادن صحیح و جایز است و فقط شرط برای دریافت سود اضافی ربوی و حرام است.
