#۳۶۳۷
پرسش: پس از وقوع طلاق رجعی، از وکیل مرجع درباره عده طلاق سؤال کردم. او گفت: «سه طُهر». من بهسبب ناآگاهی از معنای «طُهر»، گمان کردم طُهری که طلاق در آن واقع شده، طُهر اول محسوب میشود. بنابراین منتظر طُهر دوم ماندم و پس از طُهر سوم، عقد موقت یکماههای خواندم و در مدت عقد نیز نزدیکی انجام شد. پس از پایان آن یک ماه، با همان مرد عقد دائم کردم. مدتی بعد فهمیدم که عده، سه حیض است نه سه طُهر آنگونه که وکیل مرجع گفته بود. من تصور میکردم به محض تحقق طُهر سوم، عده پایان مییابد؛ سپس فهمیدم که طُهر سوم تنها با آمدن حیض سوم پایان میپذیرد. در نتیجه، عده طلاق من فقط دو حیض بوده نه سه حیض کامل. برخی به ما فتوا دادند که بهدلیل جهل به حکم، حرمت ابدی ثابت نمیشود و گفتند: باید از هم جدا شوید و عده را از نو، سه حیض کامل نگه دارید، سپس عقد جدید بخوانید. ما نیز همین کار را انجام دادیم و دوباره به زندگی مشترک برگشتیم. اما بعداً معلوم شد آن شخص صلاحیت فتوا نداشته و نمیتوان به سخنش اعتماد کرد. اکنون من و همسرم بدون اطلاع دیگران از هم جدا شدهایم تا راهحلی برای مشکل پیدا کنیم. شنیدهام که حضرت آیتالله سند شاید راهحلی برای این مسئله داشته باشند. راهحل چیست؟ و آیا با وجود جهل به حکم، حرمت ابدی ثابت میشود یا نه؟ با توجه به اینکه شوهر نیز نسبت به حکم جاهل بوده است.
پاسخ:
اگر عقد و نزدیکی در طُهر سوم، پیش از پایان آن ـ یعنی پیش از آمدن اولین حیض سوم ـ واقع شده باشد، حرمت ابدی تحقق پیدا میکند.
اما فرزندان، حلالزاده محسوب میشوند؛ زیرا نزدیکی از روی شبهه بوده است.
و با تحقق نزدیکی، میان جهل و علم تفاوتی وجود ندارد.
البته اگر شوهر اول با زن نزدیکی نکرده باشد، اساساً عده بر او واجب نمیشود.
همچنین صرفِ ترک زندگی مشترک یا جدایی و دوری از شوهر اول فایدهای ندارد؛ بلکه ملاک این است که شوهر اول از اصل، هیچ نزدیکیای با او نکرده باشد؛ یعنی با او ازدواج کرده ولی اصلاً وطی و نزدیکی انجام نداده باشد، که در این صورت عدهای بر زن واجب نخواهد بود.
