پرسش: در برخی بحثهایتان گفتهاید امیر مؤمنان، حضرت علی (علیهالسلام)، با حضرت صدیقۀ طاهره، فاطمۀ زهرا (سلاماللهعلیها)، با هم از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) ارث معنوی و مصطفوی میبرند و در این وراثت، آن دو بزرگوار همشأن و همرتبهاند. چنین وراثتی غریب نیست و مطابق قوانین عام در بحثِ ارثِ فقه است. با توجه به مکتب اهلبیت (علیهمالسلام) و مباحث و قوانین ارث در فقه شیعی، این سخن چگونه قابلتبیین و توضیح است؟ چگونه میتوان گفت با وجودِ دخترِ بزرگوارِ پیامبر (علیهوعلیهاالسلام)، حضرت علی (علیهالسلام) از ایشان ارث میبرد در حالی که دختر در طبقۀ اولِ ارث است و با وجود طبقۀ اول، دیگر طبقههای ارث از ارث محروم میشود؟ فرمایش شما برای ما مبهم است. لطفاً در این باره توضیح دهید و ما را راهنمایی کنید.
1. براساس قوانین عام ارث، حضرت فاطمۀ زهرا (سلاماللهعلیها) بهطور کلی مانع ارث بردن حضرت علی (علیهالسلام) از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) نمیشود، زیرا در اموری که ذکوریت (مرد بودن) شرط است (اموری که به اِعمال ولایت نیاز دارد) حضرت علی (علیهالسلام) اولین وارث است و مانع افراد دیگر در طبقات دیگر میشود. این بحث در باب تجهیز میت و مبحث ولایت در تجهیز آمدهاست و فقها بهتفصیل به آن پرداختهاند.
2. این مورد با «وصیت عهدی»* و «وصیت تملیکی»** قابلمقایسه است. وصیت عهدی به سلطنت داشتن میت نسبتبه شئون خودش برمیگردد و وصیت تملیکی به سلطنت داشتن میت نسبتبه اموال و املاکش برمیگردد.
3. در تجهیز میت، ذکوریت (مرد بودن) شرط است. اگر در طبقۀ متقدم فقط اناث باشد، تجهیز میت را یک مرد، هرچند از طبقۀ متأخر، باید برعهده بگیرد.
برای توضیح و تفصیل بیش از این، میتوان به بحثِ «احکامِ میتِ» عروه رجوع کرد.
[*: «وصیت عهدی» یعنی شخصی یک یا چند نفر را برای انجام کار یا تصرفات دیگری مأمور کند.
**: «وصیت تملیکی» یعنی وصیتی که به موجب آن مالی به دیگری تملیک شود.]
