پرسش: حضرت آیت‌الله، شیخ محمد سند، از درس امروز شما این‌طور فهمیدم که وحی، با همۀ درجاتش، همان وجود مقدس و مبارک حضرت نبی اکرم است و قرآن فعل نبی اکرم و ساخته‌شده به‌وسیلۀ ایشان است. یعنی حضرت حق تعالی این توان و توانایی را در حضرت نبی اکرم قرار داده‌است و ایشان قرآن را پدید آورده‌اند. با این بیان، حضرت نبی اکرم مصدر و مرجع ثقلین است. آیا برداشت من از درس و سخنان شما صحیح است؟
1. نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) مهیمن بر ثقلین است، ولی این سخن به این معنا نیست که قرآن به انشا و ایجاد پیامبر بوده و ساخته‌شده به دست ایشان باشد. قرآن کلامی است که به اسم جلالۀ «الله» اضافه می‌شود (نه به اسم مبارک نبی. یعنی قرآن کلام‌الله است، نه کلام‌النبی).
2. برای روشن شدن مطلب باید گفت که قرآن مهیمن بر همۀ کتب آسمانی گذشته است، همان‌طور که خداوند نیز در سورۀ مبارکۀ مائده فرموده است، ولی مهیمن بودن قرآن بر کتب آسمانی گذشته به این معنا نیست که تورات و انجیل و صحف ابراهیم و سایر کتب آسمانی از الفاظ قرآن یا ساختۀ قرآن باشند.
3. مثال دیگر این است که روح که از عالم امر است بر همۀ ملائک مقرب هیمنه دارد، ولی هیمنۀ روح بر ملائکۀ مقرب به این معنی نیست که وحی نازل‌شده به‌وسیلۀ حضرت جبرئیل ساختۀ روح و انشاوایجادشده به‌وسیلۀ روح باشد.
4. مثال دیگر این است که حضرت نبی اکرم از سایر انبیا برتر و والاتر است و بر همۀ آنان هیمنه و سیطره دارد، ولی برتری و هیمنه و سیطرۀ بر آنان مستلزم این نیست که وحی نازل‌شده بر آنان انشای نبی و ساختۀ نبی باشد.
5. بله، پیامبر بر انبیا و بر وحی نازل‌شدۀ بر آنان هیمنه وسیطره دارد و از وحی نازل‌شده بر آنان آگاه است و اصلاً برای نزول وحی بر انبیا، نور نبی اکرم واسطه و شفیع در نزد خدا بوده‌است، ولی این امور به این معنا نیست که وحی منتسب به نبی اکرم است و به حضرت حق تعالی منتسب نیست.
6. این مسئله قابل‌مقایسه است با مسئلۀ موت. گرفتن جان گاهی به حضرت حق تعالی منتسب می‌شود و گاهی به ملک‌الموت و گاهی به سایر ملائکه که از اعوان و انصار و سپاه ملک‌الموت هستند.
7. انتساب قرآن به نبی قابل‌مقایسه است با انتساب قرآن به حضرت جبرئیل. خداوند در آیات شریفۀ نوزده و بیست سورۀ مبارکۀ تکویر می‌فرماید: «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ * ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ». یعنی: که این (قرآن) کلامِ فرستادۀ بزرگواری (حضرت جبرئیل) است. که صاحب قدرت است و نزدِ صاحب عرش (خداوند) مقام والائی دارد.
خداوند در آیات شریفۀ چهل و چهل و یک سورۀ مبارکۀ حاقه می‌فرماید: «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ * وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ ۚ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ». یعنی: که این قرآن گفتار رسول بزرگواری (حضرت جبرئیل) است. و گفته شاعری نیست، اما کم‌تر ایمان می‌آورید.
در این آیات، قرآن به حضرت جبرئیل منتسب شده‌است. این انتساب به‌لحاظ واسطۀ تنزل وحی بودن حضرت جبرئیل است.