تلقیح مصنوعی
تعداد پرسشها: ۵
فقهی›معاملات›تلقیح مصنوعی
پرسش: با عرض سلام و ادب محضر آیتالله سند (دامظله)، من و همسرم 6 سال است ازدواج کردهایم و به علت نابارویِ من (نبود اسپرم در مادۀ منی)، بچهدار نشدهایم. پزشکها از معالجۀ من قطعامید کرده و معتقدند راهی برای درمان وجود ندارد. مشکلِ ناباروریِ من بر زندگی مشترک تأثیر گذاشته و موجبِ سردیِ رابطۀ من و همسرم شدهاست بهطوری که امید چندانی به ادامۀ این رابطه وجود ندارد. برای بچهدار شدن ما، پزشکها دو راه پیشنهاد دادهاند: 1. در آزمایشگاه، اسپرمِ اهداییِ مرد دیگر با تخمک همسر من تلقیح و تا تشکیل جنین، در محیط آزمایشگاهی نگهداری شود و پس از تشکیل جنین، به رحِم همسرم منتقل شود؛ 2. در آزمایشگاه، اسپرم و تخمک زن و شوهر دیگری تلقیح شود و پس از تشکیل جنین، از محیط آزمایشگاهی به رحم همسر من منتقل شود. آیا چنین اقدامی شرعاً جایز است؟ نظر حضرتعالی در این باره چیست؟
1. هیچیک از دو راه یادشده جایز نیست، زیرا الف. از سویی، تلقیح تخمک با اسپرمی غیر از اسپرم زوج جایز نیست و ب. از سوی دیگر، انتقال اسپرم شخص غریبه (غیر زوج)، [اعم از تلقیحیافته یا غیر آن]، به رحم زن اجنبی جایز نیست.
2. به سخن دیگر، زن نمیتواند تخمک یا رحم خود را در اختیار شخصی غیر از همسرش قرار دهد.
3. در اختیارِ اجنبی قرار دادن تخمک یا رحم حرام است و اگر زنی این فعل حرام را مرتکب شود، بچه از حرام متولد میشود، ولی زنازاده محسوب نـمیشود.
4. اگر تخمک زنی با اسپرم مرد اجنبی تلقیح و سپس به رحم او منتقل شود، نوزاد متولدشده فرزندِ صاحبِ اسپرم است، یعنی پدرِ نوزادِ متولدشده شخصِ صاحب اسپرم است، نه همسرِ زنِ صاحبِ رحم.
5. اگر اسپرم و تخمک زن و شوهری در محیط آزمایشگاهی تلقیح و سپس به رحم زن دیگری منتقل شود (فرض دوم در سؤال)، نوزادِ متولدشده دو مادر خواهد داشت. هم صاحب تخمک و هم صاحب رحم مادر نوزاد محسوب میشوند.
6. شما باید به مراکز دیگری که پزشکهای حاذقتری دارد، مراجعه کنید تا نابارویتان درمان و خودتان صاحب فرزند شوید
فقهی›معاملات›تلقیح مصنوعی
پرسش: نظر شما دربارۀ تلقیح مصنوعی چیست؟
1. تلقیح مصنوعی فینفسه جایز است.
2. چیزی که حرام است الف. تلقیح اسپرم مرد اجنبی با تخمک زن اجنبی و ب. قرار دادن تخمک بارورشده در رحم زن اجنبی است.
3. دلیل حرمت دو مورد گفتهشده این است که در آیات و روایات، تلقیح اسپرم با تخمک فقط در دو مورد جایز است: اسپرم با تخمک زوجه تلقیح شود؛ اسپرم با تخمک ملکیمین (کنیز) تلقیح شود.
4. البته نوزادی که با تلقیح حرام به دنیا بیاید، ولدالزنا نیست، هرچند منشأ تلقیحش حرام و غیرطیب بودهاست.
5. تلقیح اسپرم مرد اجنبی با تخمک زن اجنبی یا قرار دادن تخمک بارورشده در رحم زن اجنبی حرام است و تلقیح اسپرم مرد با تخمک یکی از محارم سببی یا نسبی اشدحرمتاً است. [هر شخصی زشتی تلقیح اسپرم با تخمک محارم سببی و نسبی را در خود مییابد و] این شاهدی بر حرمت و زشتی چنین کاری در دیگر موارد است.
إنا لله وإنا إليه راجعون
با تأسف و اندوه فراوان، خبر ارتحال رئیسجمهور محترم ایران، حجتالاسلاموالمسلمین سید ابراهیم رئیسی، و وزیر خارجۀ ایران و دیگر همراهان ایشان را دریافت کردم.
این ضایعۀ تأسفبار را محضر رهبری معظم و همۀ مؤمنان، خصوصاً به خانوادههای داغدیده و عزادار، تسلیت و تعزیت میگویم و از درگاه حضرت حق تعالی، برای درگذشتگان، اجر جزیل و علو درجات مسئلت دارم و از درگاه ربوبی میخواهم که جانشینان این عزیزان را از افراد شایسته و دارای همت عالی و ارادۀ فولادین قرار دهد.
فقهی›معاملات›تلقیح مصنوعی
پرسش: 1. اگر شخصی تخمک بارورشده را در رحم همسرش قرار دهد در حالی که هنوز با او همبستر نشدهاست و دخولی صورت نگرفتهاست، مادرِ نوزادِ متولدشده چه کسی خواهد بود؟ 2. آیا صاحب تخمک مادر نوزاد است یا صاحب رحم؟ 3. مسئلۀ حضانت و نیز ارث نوزاد چه سرنوشتی خواهد داشت؟ آیا حضانت نوزاد با صاحب تخمک خواهد بود یا با صاحب رحم؟ آیا نوزاد از صاحب تخمک ارث میبرد یا از صاحب رحم؟ 4. آیا با شیر دادن صاحب رحم، او مادر رضاعی نوزاد محسوب میشود و احکام رضاع جریان مییابد؟ 5. آیا قرارهای قبلی بین مرد با همسرش (صاحب رحم) در حکم تأثیری دارد [مثلاً زوج و زوجه از اول قرار بگذارند که بعد از به دنیا آمدن طفل، او را صاحب تخمک واگذار خواهیم کرد و صاحب تخمک مادر او خواهد بود]؟
1. صاحب رحم و صاحب تخمک، هردو، مادر نوزاد هستند. برای مادر بودن صاحب تخمک یا صاحب رحم (در فرضی که صاحب رحم زوجۀ مرد باشد) دخول شرط نیست.
2. حق حضانت و مواردی مانند آن برای هر دو مادر (صاحب رحم و صاحب تخمک) محفوظ است و بین آن دو تقسیم میشود.
3. نوزاد از هر دو آنها (صاحب رحم و صاحب تخمک) ارث میبرد.
4. اگر صاحب رحم به نوزاد شیر دهد [و شرایط گفتهشده در باب رضاع محقق باشد]، صاحب رحم مادر رضاعی نوزاد هم خواهد بود و احکام رضاع و حرمت رضاعی جریان خواهد داشت.
5. این احکام جاری و ساری است و بر توافق و قرارداد قبلی بین زوج و زوجه توقف ندارد.
(احکام تلقیح مصنوعی)
پرسش: از پاسخ پیشین شما چنین استفاده میشود که بین حکم تلقیح تخمک زن بیگانه با نطفهٔ شوهر و کاشت آن در رحم همسر ـ که حرام است ـ و بین حکم کاشت تخمدانِ اهداییِ زن بیگانه در همسر ـ که در این صورت تلقیح با نطفهٔ شوهر جایز است ـ تفاوت نهادهاید. تفاوت این دو فرض در چیست؟ در حالیکه موضوع یکی است و تخمدان و تخمکها متعلق به زن بیگانهاند؟ زیرا ژنها و مادهٔ هر دو حالت به زن اهداکننده منسوب است نه به همسرِ کاشتشده در او.
۱- هنگام کاشت و پیوند تخمدان و اتصال آن به بدن و رحم زن، آن عضو جزئی از بدن او میشود؛ همانگونه که در مورد کلیه، قلب یا اعضای ظاهری همچون دست و چشم اتفاق میافتد.
۲- بلی، اتصال و پیوند از طریق جریان خون و رگها با عضو صورت میگیرد و اینکه ژنهای آن از اهداکننده است مانع از پیوند و اتحاد عضو با بدن گیرنده نمیشود؛ همانند سایر اعضای پیوندی.
۳- البته از نظر نسب، احتیاط ترک نشود؛ به این معنا که کودک متولدشده از آن تلقیح، هم به صاحب اصلی تخمدان و تخمک منسوب باشد و هم به همسر (گیرندهٔ پیوند) بهعنوان مادر، و البته به شوهر بهعنوان پدر.
۴- بلی، عمل اهدای تخمدان از سوی زن اهداکننده از جهت تکلیفی اشکال دارد؛ زیرا موجب نقص در بدن او میشود و چنین کاری برای او جایز نیست.
۵- امّا اگر پیوند صورت گرفت و تخمدان در بدن همسر کاشته و با بدن او یکی شد، آنگاه تلقیح نطفهٔ شوهر با آن تخمکها اشکالی ندارد.
