#٣٧٢١
پرسش: گروهی زمین خود را به شخصی فروختند و شرط کردند که هر کس از معامله منصرف شود و از فروش یا خرید بازگردد، باید ۲۵ میلیون به طرف دیگر بپردازد. آنچه اتفاق افتاد این بود که خریدار، ملک را به نام خود ثبت نکرد؛ یعنی انتقال رسمی مالکیت انجام نشد. فروشندگان نیز سال‌ها او را برای انجام این امر مطالبه و پیگیری می‌کردند؛ زیرا این مسئله برای آنان تبعات قانونی داشت. پس از ۸ سال و طرح شکایت در دادگاه، دادگاه قرارداد را باطل کرد و آنان زمین خود را پس گرفتند و خریدار نیز مبلغ پرداختی بابت خرید را دریافت کرد. اکنون می‌پرسند: آیا ما از نظر شرعی ملزم به وفای به آن شرط هستیم؟ با توجه به اینکه او در مسئله انتقال رسمی مالکیت به نام خود کوتاهی کرده و قرارداد نیز باطل شده است، حکم چیست؟
پاسخ:
۱. اگر فسخ معامله به سبب دیگری غیر از موردی باشد که شرط شده است ـ همان‌گونه که ظاهر فرض سؤال چنین است ـ خریدار مستحق مبلغ شرط‌شده نیست؛ زیرا این مورد خارج از دایره شرط است.
۲. به‌ویژه آنکه این تأخیر موجب زیان فروشنده شده و خودِ آن، سبب مستقلی برای ایجاد حق فسخ است و داخل در مفاد و منطوق شرط نیست.
۳. همه این مطالب بر اساس ادعای فروشنده، یعنی فرض مطرح‌شده از سوی سؤال‌کننده، بیان شده است؛ و در صورت وجود اختلاف، خریدار حق دارد موضوع را از طریق دعوای قضایی پیگیری کند.