#٣٤٤١
پرسش: قراردادی جهت اجاره نمایندگی یک رستوران برای روش خاصی از ترکیب آشپزی، سبک دستورهای غذایی و دکور بسته می‌شود، و ما بر کیفیت رعایت این روش‌ها توسط رستوران خارجی نظارت داریم. اما مستأجر خارجی غیرمسلمان در کشورهای غیرمسلمان، خودش همه چیز را از اجاره محل، تهیه مواد و… انجام می‌دهد و در رستورانش مشروبات الکلی و نوشیدنی‌های حرام ارائه می‌کند. ۱. آیا این نوع اجاره برای استفاده از نام و امتیاز سبک و فرمول آشپزی جایز است، به‌ویژه اگر این اجاره در کشورهای بسیاری توسعه یابد؟ ۲. همچنین نوعی دیگر از قرارداد با این بیگانگان وجود دارد که به‌صورت شرکت سهامی در رستوران‌هایشان با آن‌ها شریک می‌شویم؛ آیا این کار جایز است با توجه به اینکه خرید و فروش مشروبات الکلی توسط طرف خارجی انجام می‌شود و ما دخالتی در آن نداریم؟
پاسخ:
۱. در مورد روش اول که همان اجاره نمایندگی به بیگانگان است، اشکالی ندارد؛ زیرا عمل حرامی که بیگانه انجام می‌دهد ارتباطی با قرارداد اجاره نمایندگی ندارد.
۲. در مورد روش دوم که شراکت سهامی است، اگر شرکت بر اساس فعالیت‌های حلال باشد و عمل حرام (مثل خرید و فروش مشروبات) توسط شریک و از سرمایه شخصی خودش انجام شود نه از سرمایه مشترک، در این صورت نیز اشکالی ندارد.
اما اگر بیگانه اعمال حرام را از سرمایه مشترک انجام دهد، شرکت با این شرط صحیح نیست، گرچه در فعالیت‌های حلال صحیح است.
در این فرض، شرکت به نسبت فعالیت‌های حلال صحیح است و سود آن نیز حلال می‌باشد؛ ولی نسبت سودی که از فعالیت حرام حاصل شده، باطل است و باید آن مقدار از سود را صدقه دهند.