پرسش: با روایتی یا روایاتی که سندشان مُرسَل است و در برخی کتاب‌های متأخرین مانند روضات الجنات آمده، ولی هیچ اثری از آن‌ها در کتاب‌های حدیثی دیده نمی‌شود و علاوه بر آن، متنی یا موضوعی مشابه آن در احادیث معتبر وجود ندارد، چه باید کرد؟
١- اگر مضمون روایت از مستحبات یا مکروهات باشد، طبق قاعده تسامح در ادله سنن، پذیرفته می‌شود؛ همانطور که مشهور فقها بر این نکته تأکید کرده‌اند، البته به شرط دوم نیز نیاز است، و آن این‌که مضمون روایت در عمومات اولیه (ادله کلی اولیه) داخل باشد.
٢- و اگر مفاد روایت دلالت بر وجوب یا الزام کند، باز هم حمل بر مطلق رجحان می‌شود و با همان شرط قبلی، در قاعده تسامح قرار می‌گیرد.
٣- در هر صورت، صرفِ غرابت مضمون یا شدت ارسال روایت باعث نمی‌شود که آن را کاملاً کنار بگذاریم، اگرچه به تنهایی نمی‌توان بر آن اعتماد کرد؛ چراکه هر متنی – هرچند ارزش اندکی داشته باشد – می‌تواند در کنار سایر شواهد و قرائن انباشته شده، مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
٤- همچنین روشن است که بسیاری از اصول روایی در قرن دهم یا پیش و پس از آن به دست علما رسیده است، چنانکه بزرگان مانند صاحب وسائل و دیگران به این مطلب تصریح کرده‌اند، ولی در این قرن پانزدهم، آن اصول در نسخه‌های چاپی موجود نیستند، اگرچه کوتاهی اهل زمان در تتبع نسخه‌های خطی پراکنده در سراسر جهان نیز در این زمینه بی‌تأثیر نبوده است.