پرسش: شخصی هر وقت توبه می‌کند، نمی‌تواند بر توبۀ خود بماند و آن را می‌شکند و دوباره گناهی را که از آن توبه کرده بود مرتکب می‌شود. راه حل این مسئله چیست و این شخص باید چه کند؟
1. باز باید توبه کند و از انجام دادن گناه و معصیت نادم و پشیمان باشد و استغفار کند و تصمیم بر ترک گناه بگیرد. شخص هر قدر توبه کند و بشکند، [نباید نا‌امید و مأیوس شود و] باید باز هم توبه استغفار کند.
2. علاوه بر آن، باید هر بار سعی کند توبه‌اش توبه‌ای نصوح باشد. یعنی توبه‌ای قوی باشد به‌طوری که امیال و هواها و هوس‌ها آن را متزلزل نکند.
3. واقعیت این است که نیرو و قوای انسانی دو دسته‌اند. از سویی، انسان شهوت و هوس و سایر غرایز انسانی را دارد و از سوی دیگر، دارای عقل و نفس لوامه و سایر قوای نورانی است و این دو دسته نیرو و قوه با هم دیگر در تضاد و نا‌سازگاری و جنگ و نزاع‌اند و این نا‌سازگاری و نزاع بین این دو دسته از‌بین نمی‌رود تا زمانی که انسان بمیرد، بلکه بعد از مرگ، تا دخول به بهشت، این نزاع و نا‌سازگاری از‌بین نمی‌رود.
4. انسان باید این نزاع را همواره در نظر گیرد و قبل از این‌که گناه و بدی و پلیدی و انگیزه‌های شر او را فرا گیرد، خود را برای نزاع دایمی و همیشگی با بدی‌ها آماده کند.
5. در روایات وارد شده‌است که وقتی شخص گناهی می‌کند و سپس آن را برای زمانی ترک می‌کند، دوباره [وسوسه خواهد شد و] به همان گناه بر خواهد گشت و آن را مرتکب خواهد شد.
6. از‌این‌رو انسان باید توبه و گناه را ترک کند و بکوشد به درجات بالا و والای توبه دست یابد تا ریشۀ گناهان قدیمی و ریشه‌دار بخشکد و انسان به آن گناهان بر‌نگردد. آری، تنها راهْ رسیدن به درجات بالا و والای توبه است و‌اِلّا اگر کسی در مراحل ابتدایی یا میانی تهذیب و اصلاح نفس متوقف شود، سپاهیان بدی و گناه شخص را غافل‌گیر و سپس به او حمله خواهند کرد.