#٣٦٨١
پرسش: آداب نقل مصائب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) از دیدگاه شیخ عباس قمی مرحوم شیخ عباس قمی در خاتمه کتاب نفس المهموم نوشته است: «شایسته است هنگام نقل مصائب، به‌ویژه در غیر ایام عاشورا، از بیان مطالبی که موجب قساوت قلب گردد یا به سبک شمردن عظمت مصیبت بینجامد، پرهیز شود؛ مانند نقل برخی از مصائبی که از شدت درد و تأثیر، بسیار جان‌سوز و تکان‌دهنده‌اند.» سپس رؤیایی را از مرحوم میرزا هادی خراسانی نقل می‌کند. وی می‌گوید: «در خواب دیدم که در صحن مطهر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) هستم. در یکی از حجره‌ها، همه یا بیشتر ائمه اطهار (علیهم‌السلام) حضور داشتند و مردی مصائب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) را برای آنان می‌خواند. وقتی به این جمله رسید: «شمر به سکینه گفت: ای دخترِ خارجی…» دیدم امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به‌شدت متأثر شدند، چهره مبارکشان دگرگون گشت و آثار اندوه و تأثر در سیمای شریفشان آشکار شد. من با اشاره به آن شخص گفتم که خواندن را متوقف کند. در این هنگام، امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به من فرمودند: «آنچه دیروز خواندی، از این کمتر نبود.» به یاد آوردم که روز پیش، مصیبت آویختن سر مبارک حضرت ابوالفضل عباس (علیه‌السلام) بر سینه اسب را خوانده بودم. پس از آن، از این کار استغفار کردم، از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) پوزش خواستم و به درگاه خداوند توبه نمودم.» 📗 نفس المهموم، ص ۶۲۱–۶۲۲. نظر حضرت‌عالی درباره این سخن چیست؟
پاسخ:
۱. نظر بیشتر علما همین است که هر مصیبتی، متناسب با عظمت و شدت خود، اقتضای میزان خاصی از جزع و اندوه را دارد؛ و اگر انسان به اندازه شایسته آن متأثر نشود، این نوعی سبک‌شمردن، بی‌مهری و سستی در برابر آن مصیبت خواهد بود.
۲. این مطلب، افزون بر نظر علما، بر اساس حکم عقل و وجدان و مطابق با قواعد نیز صحیح است.
۳. به بیان دیگر، همان‌گونه که انکار منکر در قلب و وجدان، با نفرت، بیزاری و ناخشنودی تحقق می‌یابد، این واکنش قلبی نیز ناگزیر باید متناسب با درجه زشتی آن منکر باشد. هرچه زشتی و قبح منکر بیشتر باشد، نفرت قلبی، انزجار، کراهت و تأثر انسان نیز باید شدیدتر باشد؛ وگرنه این به معنای کوتاهی در انکار منکر و نوعی تمایل و مداهنه نسبت به آن خواهد بود.